Bibliografia:

Janusz K. Kozłowski, Piotr Kaczanowski: Wielka Przypowieść Polski t. 1: Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.

Jan Fiedorczuk: Organizacja przestrzeni obozowisk późnopaleolitycznego kompleksu mazowszańskiego w dorzeczu Wisły, angaż doktorska Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Stolica Polski 2001.

Złoty nasz, floren, gulden – obrachunkowa zespół pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jak moneta. Powstała przedtem połową XV wieku na rzecz oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących równowartość w srebrze na rzecz złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

Po cios naczelny rzeczywiście wybity za panowania Zygmunta II Augusta w charakterze tzw. półkopek. Cena 30 groszy miały i lekkie talary Zygmunta III Wazy z lat 1620-1622, srebrne złotówki bito w 1661 i 1663-1666 w charakterze tzw. tymfy. Od czasu reform monetarnych Stanisława Augusta Poniatowskiego złocisty krajowy był ekwiwalentem 4 groszy srebrnych albo 30 miedzianych. W czasie insurekcji kościuszkowskiej wydano bilety skarbowe opiewające na 1 złocisty nasz. W 1824 wyemitowano złotowe bilety kasowe, i w czasie powstania listopadowego pierwsze danie banknoty. W Królestwie Kongresowym do 1841 emitowano złocisty własny i jego wielokrotność w srebrze (2, 5, 10 złp.) i złocie (25, 50 złp.). Od 1832 wyznaczono cena 1 złp. na 15 kopiejek. W Galicji złp. jak placówka obrachunkowa był z drugiej ręki do 1846 (4 złp. stanowiły 1 gulden, inaczej tzw. złocisty reński).

Bibliografia

• W. Terlecki The Origin of the Polish Złocisty and its History, w: Zasób wiedzy Numizmatyczne 1961.

Trzoneczkowate grot ahrensburskie

Ostrza trzoneczkowate - (ang. tanged points) sprzęt krzemienne wykonane z wióra bądź rzadziej odłupka. Grot posiada uformowany retuszem rączka, mniej bądź z większym natężeniem niezatarty. Specyficzną odmianą jest liściak - uchwyt jest chwiejnie wyizolowany. W okresie Dryas III (11-10 tys. lat temu) służyły w charakterze grociki strzał. Od nich wziął nazwę całokształt kultur ostrzy trzoneczkowatych, a każda obszar kulturowy w tym kompleksie posiadała swój obdarzony charakterem klasa grocika.

Bibliografia

• Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Gród nad Wisłą 1990.
• Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka gawęda Polski, t. 1 Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.
• Janusz K. Kozłowski , Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Filia Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Gród podwawelski 1999.

Nazwa pochodzi serwisu Slashdot, kto jest na tak wiele słynny, iż położenie w przedtem notki odwołującej się do jakiegoś mniejszego serwisu często powodowało jego zablokowanie w opisany wyżej podejście. Skutek Slashdota bywa zwany w Polsce “efektem wykopu”, co jest odpowiednikiem angielskiego Digg effect (ang. “rezultat Digg-a”), od nazw popularnych serwisów służących ocenianiu i promowaniu informacji umieszczonej na stronach WWW przez czytelników.

Duże serwisy internetowe są zwykle przygotowane na przyjęcie znacznej liczby odwiedzających i związanego z tym ruchu internetowego. Mniejsze serwisy mogą poddać się zablokowaniu z wielu przyczyn: publikowanie dużych plików (np. filmów czy też innych multimediów), odnośnik o zbytnio niskiej przepustowości, niewydajne program zastosowane do publikacji poszukiwanych treści czy też nadwyżka limitu przesyłanych danych przydzielonego przez dostawcę usług internetowych. Spory ożywienie internetowy wygenerowany przez komputery wielkiej liczby czytelników powoduje rezultat odmowy działania usługi (ang. Denial of Service), równie do umyślnego, rozproszonego ataku sieciowego.

Jedną z form pomocy oblężonym serwisom jest generowanie kopii ich zawartości na tzw. mirrorach. W tym celu powstały specjalistyczne serwisy, takie kiedy MirrorDot a Network Mirror.

Alegoria godności z dzieła Cesarego Ripy Iconologia.
Pastuch świń dźwigająca cenną i ozdobną, jednakże ciężką skrzynię.
Miano rodowe związana z kierowaniem sprawami publicznymi jest ciężarem, kto człowiek dźwiga.

Spis treści

• 1 Nazwa rodowa człowieka w charakterze wyobrażenie filozoficzne
• 2 W sensie prawnym
  • 2.1 W polskiej Konstytucji
  • 2.2 W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym
  • 2.3 W nie całkiem Unii Europejskiej
  • 2.4 W nie całkiem międzynarodowym
• 3 Zobacz też
• 4 Twórczość literacka przedmiotu

//

Nazwa rodowa człowieka w charakterze pogląd filozoficzne

Godność człowieka (dignitas hominis) powinno się do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a fortel rozumienia tego pojęcia wywiera wydatny oddziaływanie na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało natomiast w dziejach filozofii mrowie definicji godności - na dzień dobry jest dozwolone ją zdobyć poklask jak taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w fortel wymagany w jej strukturze bytowej i przez którą podmiot ludzka istnieje w charakterze zamysł, nie jak panaceum działania.

Pierwsze koncepcje godności, ukształtowane w starożytnej Grecji, wyrażały ją we wzorcu etycznym arystokraty i wojownika. W dziełach Homera, Pindara azali Teognisa o tym, który jest utalentowany i dostojny, a który niski i zły, decyduje ród. Najlepsi, przedstawiciele arystokracji, cieszą się szczególnymi przywilejami wynikającymi z ich godności, takimi podczas gdy mnogość, rozgłos itp. Miano rodowe jest wtedy dokładnie związaną z przywilejami stanowymi miarą osobistej dzielności konkretnej jednostki, miarą doskonałości człowieka, rozumianą jak spełnianie wzorca osobowego arystokraty i wojownika.

Według Arystotelesa miano rodowe to czystość ujmowana jak złoty panaceum między wadami zarozumialstwa i służalczości. Zgodnie z filozofią chrześcijańską nazwisko człowieka wynika z tego, iż jest on stworzony “na wyobrażenie i równoległość Boga”. W świetle humanizmu chrześcijańskiego nazwa rodowa jest własnością powszechną, nieredukowalną, niezbywalną i nadprzyrodzoną. Iks człowiek jak imago Dei uczestniczy w absolutnym Dobru, jest racjonalny i wakujący, powołany do stałego doskonalenia się. Podług św. Tomasza z Akwinu ideał człowieka wynikająca z jego godności określa jego wybieg istnienia i treść rozwoju. Droga istnienia osób jest “najgodniejszy” ze wszystkich bytów stworzonych, w charakterze iż podmiot obdarzona jest wolnością wyboru. O tym, iż o godności i wielkości człowieka świadczy jego swoboda, mówił dodatkowo humanizm renesansowy, przede wszystkim Pico della Mirandola.

Immanuel Fałda, definiując nazwisko, stwierdził, iż człowiek nie przypuszczalnie być przenigdy środkiem do jakiegoś celu, jakkolwiek ciągle musi być celem samym w sobie. Podług Skinnera, twórcy behawioryzmu, nazwa rodowa to możliwość uniknięcia nieprzyjemnych bodźców. Wszelkie kierunki naturalistyczne w rozumieniu godności człowieka przeciwstawiały się koncepcji chrześcijańskiej, wedle której miano rodowe ludzka ma źródła nadprzyrodzone - widziały nazwisko człowieka w charakterze własność nabytą. David Hume (O dostojeństwie i mierności natury) ujmuje miano rodowe jak jedną ze sprawności natury ludzkiej, inaczej w charakterze jedną z cnót. Miano rodowe osobista jest ważnym pojęciem plus w filozofii Nietzschego, Kierkegaarda i Marksa. Koncepcje tych filozofów łączy to, iż ujmują one nazwa rodowa jak podstawa ekspresji człowieka, kształtowane w wyniku jakiejś formy wyzwolenia - wyzwolenia moralnego i wolitywnego (Nietzsche), społeczno-ekonomicznego (Marks) azaliż ponadto egzystencjalnego (Kierkegaard).

W sensie prawnym

W polskiej Konstytucji

Polska Ustawa zasadnicza natychmiast w swojej preambule stwierdza bytowanie przyrodzonej godności człowieka. Art. 30 Konstytucji charakteryzuje ją jak przyrodzone, niezbywalne i nienaruszalne źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie prawdopodobnie być wąska i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.

Trybunał Ustrojowy i czereda konstytucjonalistów stoi na stanowisku, iż metaklauzula godności człowieka jest pierwotna pod aktu prawnego, jaki o niej szczerze stanowi, w związku z tym nie prawdopodobnie stać się derogowana (usunięta) z systemu prawa.

W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym

Godność jest dobrem osobistym chronionym przez system prawny. łącznie z dobrym imieniem składa się na zdefiniowane w art. 23 Kodeksu cywilnego pogląd czci. Z punktu widzenia kodeksu karnego wykroczenie czyjejś godności jest przestępstwem znieważenia.

W niezupełnie Unii Europejskiej

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznaje bytowanie godności ludzkiej i stanowi, iż musi być płeć piękna szanowana i chroniona. W rozdziale I zatytułowanym Godność Repertuar wymienia prawo do życia, prawo do integralności cielesnej zaś zakazuje tortur i nieludzkiego bądź poniżającego traktowania ewentualnie karania, i niewolnictwa i pracy przymusowej.

W niezupełnie międzynarodowym

Powszechna Oficjalna wypowiedź Praw Człowieka, proklamowana przez Kongregacja Ogólne Narodów Zjednoczonych w Rezolucji 217 A (III) z 10 grudnia 1948 r., stwierdza w preambule, że “prestiż przyrodzonej godności a równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata”, i w artykule 1, iż “wszyscy siła robocza rodzą się równi wobec względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni czynić przy innych w duchu braterstwa.”

Zobacz też

• Słownikowe recenzja wyrazu godność w Wikisłowniku

Pisarstwo przedmiotu

• Magdalena Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Firma wydawnicza Borgis, Syreni gród 1993.
• F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o godności

Oficjalną piłkę MŚ 2006 w Niemczech natomiast rozgrywek ligi Major League Soccer (USA) w roku 2006 nazwano Teamgeist.

Linki

• „Es lebe der Teamgeist“
• Regeln für mehr Teamgeist

Spis treści

• 1 Legenda
• 2 Powiaty ziemskie 1919-1939
• 3 Powiaty miejskie 1920-1939
• 4 Ciekawostki
• 5 Przypisy
• 6 Zobacz też
• 7 Źródła

//

Legenda

• Powiaty podzielono na dwa grupy (tabele) – powiaty ziemskie i miejskie.
• Każda orszak reprezentuje jeden dwanaście miesięcy funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
• Dla ułatwienia orientacji, szereg lat funkcjonowania jednostek przytoczono pod ręką każdym powiecie. W przypadku, podczas gdy powiat istniał również w 1945 roku, szereg jego istnienia większy próg tabeli oznaczono strzałką (→) – więcej w artykule Powiaty w Polsce od 1945.
• W przypadku, podczas gdy powiat istniał w tej chwili w 1919, 1920, 1921 albo 1922 roku, nie musi znaczyć to, iż powiat powołano w 1919, 1920, 1921 czy też 1922 roku; po trafienie naczelny znalazł się on wszelako wobec prawodawstwem niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w państwie zaborczym, w którym posiadał inny stan prawny legislacyjny. Podobna stan rzeczy ma obszar w przypadku powiatu frysztackiego, w latach 1920-1938 należącego do Czechosłowacji.
• Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę co więcej w tamtym czasie, podczas gdy powiat powołano bądź zniesiono w środku danego roku.
• Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona orszak odnosi się notorycznie do roku nowej przynależności administracyjnej.
• Przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów pomagają odczytać kolory użyte w tabelach (przedstawione poniżej).

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

białostockie

kieleckie

krakowskie

lubelskie

lwowskie

łódzkie

nowogródzkie

poleskie

pomorskie

poznańskie

stanisławowskie

śląskie

tarnopolskie

warszawskie

wileńskie (Grunt Wileńska)

wołyńskie

Warszawa

• Powiaty uszeregowane są wedle nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) wysoko się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je jak osobne hasła, zaś seria legislacyjny powiatów przedtem czy też po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ ewentualnie ← zależnie od sytuacji chronologicznej).
• Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Rzeczypospolitej Polskiej oznaczono symbolem (►) natomiast przytoczono nazwę powiatu docelowego (odstępstwo: powiat wieleński – jego osiedle została przedzielona granicą państwową, a samą jednostkę wcielono do powiatu czarnkowskiego).
• Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej. Oznaczenia te przytoczono zarówno niedaleko nazwie powiatu (w wersji skupionej) kiedy i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, szczerze przedtem ewentualnie po każdej zmianie przynależności).
• W kolumnie drugiej skrótami państw, których fragmenty weszły w zawartość II Rzeczypospolitej, oznaczono nierozłączność państwową powiatu (obszaru powiatu) nim I wojną światową (A – Austro-Węgry, N – Szwaby, R – Rosja).
• Druga od prawej, pusta orszak oznacza trwanie okupacji hitlerowskiej i radzieckiej Lokalny w latach 1939-1945.

Powiaty ziemskie 1919-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat
—
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
—
1945

augustowski
R
1919-39

→

baranowicki
R

1921-39

bardiowski
A

będziński
R
1919-39

→

bialski (Biała Krakowska)
A

1920-39

→

bialski (Biała Podlaska)
R
1919-39

→

białostocki
R
1919-39

→

białowieski
R

21-22

bielski (Bielsk Podlaski)
R
1919-39

→

bielski (Bielsko)
A

1920-39

→

biłgorajski
R
1919-39

→

błoński
R
1919-39

→

bocheński
A

1920-39

→

bohorodczański
A

1920-32

borszczowski
A

1920-39

bóbrecki
A

1920-39

→

brasławski
R

1922-39

brodnicki
N

1920-39

→

brodzki
A

1920-39

brzeski (Brzesko)
A

1920-39

→

brzeski (Brześć ponad Bugiem)
R

1921-39

brzeziński
R
1919-39

→

brzeżański
A

1920-39

brzozowski
A

1920-39

→

buczacki
A

1920-39

bydgoski #
N

1920-38 #
38-39

→

bytomski
N

→ 1922; ► świętochłowicki

chełmiński
N

1920-39

→

chełmski
R
1919-39

→

chodzieski
N

1920-39

→

chojnicki
N

1920-39

→

chrzanowski
A

1920-39

→

ciechanowski
R
1919-39

→

cieszanowski
A

1920-22
→ lubaczowski

cieszyński
A

1920-39

→

czadecki (część płn.)
A

czarnkowski
N

1920-39

→

czeskocieszyński
A

częstochowski
R
1919-39

→

człuchowski
N

→ 1920; ► chojnicki

czortkowski
A

1920-39

dąbrowski
A

1920-39

→

dębicki
A
ropczycki ←
1937-39

→

dobromilski
A

1920-39

doliński
A

1920-39

drohiczyński
R

1921-39

drohobycki
A

1920-39

dubieński
R

1921-39

duniłowicki #
R
21-
22
# 1922-25
→ postawski

działdowski #
N

1920-38 #
38-39

→

dziśnieński #
R
21-
22
# 1922-39

frydecki (część wsch.)
A

frysztacki
A

38-39

garwoliński #
R
1919-39 #
39

→

gliwicki
N

→ 1922; ► rudzki / ► tarnogórski

gniewski
N

1920-32

gnieźnieński
N

1920-39

→

gorlicki
A

1920-39

→

gostyniński
R
1919-39

→

gostyński
N

1920-39

→

górowski
N

→ 1920; ► leszczyński / ► rawicki

grodzieński
R

1921-39

grodziski
N

1920-32

→

gródecki
A

1920-39

grójecki
R
1919-39

→

grudziądzki
N

1920-39

→

grybowski
A

1920-32

horochowski
R

1921-39

horodeński
A

1920-39

hrubieszowski
R
1919-39

→

husiatyński
A

1920-25
→ kopyczyniecki

iłżecki
R
1919-39

→

inowrocławski #
N

1920-38 #
38-39

→

iwacewicki
R
kosowski (Kosów Poleski) ←
1935-39

janowski
R
1919-39

→

jarociński
N

1920-39

→

jarosławski
A

1920-39

→

jasielski
A

1920-39

→

jaworowski
A

1920-39

jędrzejowski
R
1919-39

→

kaliski #
R
1919-38 #
38-39

→

kałuski
A

1920-39

kamionecki
A

1920-39

kartuski
N

1920-39

→

katowicki
N

1922-39

→

kępiński
N

1920-39

→

kielecki
R
1919-39

→

kieżmarski
A

kobryński
R

1921-39

kolbuszowski
A

1920-39

→

kolneński
R
1919-32

kolski #
R
1919-38 #
38-39

→

kołomyjski
A

1920-39

konecki #
R
1919-39 #
39

→

koniński #
R
1919-38 #
38-39

→

konstantynowski
R
1919-32

kopyczyniecki
A
husiatyński ←
1925-39

kosowski (Kosów Huc.)
A

1920-39

kosowski (Kosów Pol.)
R

1921-35
→ iwacewicki

kostopolski
R

1925-39

koszyrski
R

1921-39

kościański
N

1920-39

→

kościerski
N

1920-39

→

kowelski
R

1921-39

kozienicki
R
1919-39

→

koźmiński
N

1920-32

krakowski
A

1920-39

→

krasnostawski
R
1919-39

→

krośnieński
A

1920-39

→

krotoszyński
N

1920-39

→

krzemieniecki
R

1921-39

kwidzyński
N

→ 1920; ► gniewski

kutnowski #
R
1919-39 #
39

→

leski (do 1931 liski)
A

1920-39

→

leszczyński
N

1920-39

→

lidzki
R

1921-39

limanowski
A

1920-39

→

lipnowski #
R
1919-38 #
38-39

→

lubaczowski
A
cieszanowski ←
1923-39

→

lubartowski
R
1919-39

→

lubawski
N

1920-39

→

lubelski
R
1919-39

→

lubliniecki
N

1922-39

→

lubomelski
R

1921-39

lwowski
A

1920-39

łańcucki
A

1920-39

→

łaski
R
1919-39

→

łęczycki
R
1919-39

→

łomżyński #
R
1919-39 #
39

→

łowicki #
R
1919-39 #
39

→

łódzki
R
1919-39

→

łucki
R

1921-39

łukowski
R
1919-39

→

łuniniecki
R

1921-39

makowski (Maków Maz.)
R
1919-39

→

makowski (Maków Podh.)
A

1924-32

miechowski
R
1919-39

→

mielecki
A

1920-39

→

międzychodzki
N

1920-39

→

międzyrzecki
N

→ 1920; ► międzychodzki / ► nowotomyski

miński
R
1919-39

→

mławski
R
1919-39

→

mogileński
N

1920-39

→

mołodeczański
R

1927-39

morski
N

1927-39

→

mościski
A

1920-39

myślenicki
A

1920-39

→

nadwórniański
A

1920-39

namiestowski
A

→ 1924; ► spisko-orawski

namysłowski
N

→ 1920; ► kępiński

nidzicki
N

→ 1920; ► działdowski

nieszawski #
R
1919-38 #
38-39

→

nieświeski
R

1921-39

niżański
A

1920-39

→

nowogródzki
R

1921-39

nowosądecki
A

1920-39

→

nowotarski
A

1920-39

→

nowotomyski
N

1920-39

→

obornicki
N

1920-39

→

odolanowski
N

1920-32

olkuski
R
1919-39

→

opatowski
R
1919-39

→

opoczyński #
R
1919-39 #
39

→

ostrogski
R

1921-24
→ zdołbunowski

ostrołęcki #
R
1919-39 #
39

→

ostrowski (Wysepka Maz.) #
R
1919-39 #
39

→

ostrowski (Wysepka Wlkp.)
N

1920-39

→

ostródzki
N

→ 1920; ► lubawski

ostrzeszowski
N

1920-32

oszmiański
R

1922-39

oświęcimski
A

1920-32

peczeniżyński
A

1920-29

pilźnieński
A

1920-32

pińczowski
R
1919-39

→

piński
R

1921-39

piotrkowski
R
1919-39

→

pleszewski
N

1920-32

płocki
R
1919-39

→

płoński
R
1919-39

→

podgórski
A

1920-23

podhajecki
A

1920-39

postawski
R
duniłowicki ←
1926-39

poznański
N

1925-39

→

poznański wschodni
N

1920-24

poznański zachodni
N

1920-24

prużański
R

1921-39

przasnyski
R
1919-39

→

przemyski
A

1920-39

→

przemyślański
A

1920-39

przeworski
A

1920-39

→

pszczyński
N

1922-39

→

pucki
N

1920-27

puławski
R
1919-39

→

pułtuski
R
1919-39

→

raciborski
N

→ 1922; ► rybnicki

radomski
R
1919-39

→

radomszczański
R
1919-39

→

radziechowski
A

1920-39

radzymiński
R
1919-39

→

radzyński
R
1919-39

→

rawicki
N

1920-39

→

rawski (Rawa Maz.) #
R
1919-39 #
39

→

rawski (Rawa Ruska)
A

1920-39

rohatyński
A

1920-39

ropczycki
A

1920-37
→

rówieński
R

1921-39

rudecki
A

1920-39

rudzki
N

1922-24

rybnicki
N

1922-39

→

rypiński #
R
1919-38 #
38-39

→

rzeszowski
A

1920-39

→

samborski
A

1920-39

sandomierski
R
1919-39

→

sanocki
A

1920-39

→

sarneński #
R

1921-30 #
1930-39

sejneński
R
1919-25

sępoleński
N

1920-39

→

siedlecki
R
1919-39

→

sieradzki
R
1919-39

→

sierpecki
R
1919-39

→

skałacki
A

1920-39

skierniewicki #
R
1919-39 #
39

→

skolski
A

1920-32

słonimski
R

1921-39

słupecki
N
1919-32

sniński
A

sochaczewski
R
1919-39

→

sokalski
A

1920-39

sokołowski #
R
1919-39 #
39

→

sokólski
R
1919-39

→

spisko-orawski
A

1920-25

stanisławowski
A

1920-39

starogardzki
N

1920-39

→

starolubowelski
A

starosamborski
A

1920-32

starowiejski
A

→ 1920; ► spisko-orawski

stoliński
R

1923-39

stołpecki
R

1921-39

stopnicki
R
1919-39

→

stryjski
A

1920-39

strzelneński
N

1920-32

strzyżowski
A

1920-32

suwalski
R
1919-39

→

sycowski
N

→ 1920; ► kępiński / ► odolanowski / ► ostrzeszowski

szamotulski
N

1920-39

→

szczuczyński (Grajewo)
R
1919-39

→

szczuczyński (Szczuczyn)
R

1929-39

szubiński #
N

1920-38 #
38-39

→

śmigielski
N

1920-32

śniatyński
A

1920-39

średzki
N

1920-39

→

śremski
N

1920-39

→

świecki
N

1920-39

→

święciański
R

1922-39

świętochłowicki
N

1922-39

tarnobrzeski
A

1920-39

→

tarnogórski
N

1922-39

→

tarnopolski
A

1920-39

tarnowski
A

1920-39

→

tczewski
N

1920-39

→

tłumacki
A

1920-39

tomaszowski
R
1919-39

→

toruński
N

1920-39

→

trembowelski
A

1920-39

trzciański
A

→ 1920; ► spisko-orawski

tucholski
N

1920-39

→

turczański #
A

1920-31 #
1931-39

turecki #
R
1919-38 #
38-39

→

wadowicki
A

1920-39

→

warszawski
R
1919-39

→

wąbrzeski
N

1920-39

→

wągrowiecki
N

1920-39

→

wejherowski
N

1920-28

węgrowski #
R
1919-39 #
39

→

wieleński
N

→ 1920; ► czarnkowski

wielicki
A

1920-32

wieluński
R
1919-39

→

wilejski #
R
21-
22
# 1922-39

wileńsko-trocki
R

1922-39

witkowski
N

1920-27

włocławski #
R
1919-38 #
38-39

→

włodawski
R
1919-39

→

włodzimierski
R

1921-39

włoszczowski
R
1919-39

→

wolsztyński
N

1920-39

→

wołkowyski
R

1921-39

wołożyński
R

1921-39

wrzesiński
N

1920-39

→

wschowski
N

→ 1920; ► leszczyński

wyrzyski #
N

1920-38 #
38-39

→

wysokomazowiecki
R
1919-39

→

zabrski
N

→ 1922; ► rudzki

zaleszczycki
A

1920-39

zamojski
R
1919-39

→

zawierciański
R

1927-39

→

zbaraski
A

1920-39

zborowski
A

1920-39

zdołbunowski
R
ostrogski ←
1925-39

złoczowski
A

1920-39

złotowski
N

→ 1920; ► sępoleński

żniński
N

1920-39

→

żółkiewski
A

1920-39

żydaczowski
A

1920-39

żywiecki
A

1920-39

→

Powiaty miejskie 1920-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat
—
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
—
1945

Białystok
R

1928-39

→

Bielsko
A
1920-39

→

Bydgoszcz
N
1920-38 #
38-39

→

Bytom
N

→ 1922; ► świętochłowicki

Chorzów
N
Królewska Huta ←
1934-39

→

Częstochowa
R

1928-39

→

Gdynia
N

1929-39

→

Gniezno
N

1928-39

→

Grudziądz
N
1920-39

→

Inowrocław
N

1928-38 #
38-39

→

Katowice
N

1922-39

→

Kraków
A
1920-39

→

Królewska Huta
N

1922-34
→ Chorzów

→

Lublin
R

1928-39

→

Lwów
A
1920-39

Łódź
R

1928-39

→

południowo-warszawski
R

1928-39

Poznań
N
1920-39

→

północno-warszawski
R

1928-39

prasko-warszawski
R

1928-39

Radom
R

1932-39

→

Sosnowiec
R

1928-39

→

śródmiejsko-warszawski
R

1931-39

Toruń
N
1920-39

→

Wilno
R

1928-39

Ciekawostki

• 1922: Bytom (Odkrywczy Bytom) – po przejęciu przez administrację polską części Górnego Śląska – 20 czerwca 1922 roku (żniwo podziału poplebiscytowego) – w granicach województwa śląskiego znalazła się część należącego uprzednio do Niemiaszek powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Oryginalny). Rozporządzeniem z dnia 17. czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego ustanowiono powiat świętochłowicki zawierający gminy wiejskie (…) przypadłe do Państwa Polskiego z dotychczasowych pruskich powiatów Bytom sioło i Bytom miasto (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2). W spisie populacja województwa, wydanym 5 sierpnia 1922 (addendum do ww. rozporządzenia), Bytom śmiały rzeczony jest w charakterze wieś (wspólnota wiejska), a równolegle część miasta Bytomia (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43). W międzyczasie 10 lipca 1922 roku z tej części pruskiego powiatu miejskiego Bytomia, która przypadła Polsce utworzono samodzielną gminę wiejską śmiały Bytom (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16). Z uwagi na niejasną sytuację prawno-administracyjną terenu Nowego Bytomia w okresie 20 czerwca-10 lipca 1922 możliwe jest wysunięcie tezy, iż pozostawał on wówczas nadal częścią powiatu miejskiego Bytom, a wobec tego, iż część tego powiatu do 10 lipca 1922 znajdowała się w granicach Polski.

Przypisy

1. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego bez miejscowości takich kiedy Adamowicze, Łojki i Sopoćkinie, które weszły w składniki ZSRR. Osiedle powiatu – Augustów – pozostała po polskiej stronie granicy.
2. ↑ 2,0 2,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy część powiatu bardiowskiego z fragmentem Cygielki przylegającym do Wysowej. Przyłączono ją do powiatu gorlickiego w woj. krakowskim.
3. ↑ → 1938; ► gorlicki
4. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu bielskiego z woj. białostockiego bez części Puszczy Białowieskiej i kilku miejscowości położonych po jej południowej stronie, które weszły w składniki ZSRR. Osiedle powiatu – Bielsk Podlaski – pozostała po polskiej stronie granicy.
5. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka i Wyczółki zaś b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo. Osiedle powiatu – Brześć ponad Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego.
6. ↑ 6,0 6,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu bytomskiego z 13 gminami (Brzeziny, Brzozowice, Chropaczów, Dąbrówka Wielka, Hajduki Nowe, Hajduki Wielkie, Głaz, Lipiny, Łagiewniki, Orzegów, Piekary Wielkie, Szarlej, Świętochłowice) i 7 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Bytom – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu bytomskiego utworzono powiat świętochłowicki w woj. śląskim.
7. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu chodzieskiego bez miejscowości: Ługi Ujskie, Motylewo, Piła, Skórka i Stobno. Sadyba powiatu – Chodzież – znalazła się po polskiej stronie granicy.
8. ↑ 8,0 8,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu człuchowskiego. Osiedle powiatu – Człuchów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu człuchowskiego przyłączono do powiatu chojnickiego w woj. pomorskim.
9. ↑ 9,0 9,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy z Czechosłowacji powiat czeskocieszyński (co do jednego z siedzibą powiatu – Czeskim Cieszynem). Powiat przyłączono do powiatu cieszyńskiego w woj. śląskim.
10. ↑ 10,0 10,1 16 listopada 1938 roku włączono do Krajowy północny odpad powiatu czadeckiego z Czechosłowacji z częściami tłum: Czarne, Oleśna, Skalite i Świerczynowiec. Sadyba powiatu – Czadca – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Własny część powiatu została zintegrowana 1 lutego 1939 roku z powiatem cieszyńskim w woj. śląskim.
11. ↑ 11,0 11,1 16 listopada 1938 roku włączono do Własny orientalny odpad powiatu frydeckiego z Czechosłowacji z 4 gminami i częściami 11 pospólstwo. Sadyba powiatu – Frydek – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Nasz część powiatu została włączona 1 lutego 1939 roku do powiatu cieszyńskiego (gminy: Morawka, Szonów, Wojkowice, Żermanice tudzież części plebs: Bartowice, Błędowice Górne, Błędowice Średnie, Ligota Dolna, Ligota Górna, Noszowice) i frysztackiego (części chamstwo: Gruszów, Hermanice, Michałkowice, Radwanice i Śląska Ostrawa) w woj. śląskim.
12. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego i włączonych 16 listopada 1938 roku fragmentów powiatów czadeckiego i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w kompozycja Czechosłowacji).
13. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
14. ↑ 14,0 14,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się południowa część powiatu wieleńskiego na lewym brzegu Noteci (Chełst, Drawsko, Drawski Młyn, Gulcz, Kamiennik, Kawczyn, Kwiejce, Marylin, Mikołajewo, Nowe Kwiejce, Pełcza, Pęckowo, Piłka, Rosko, Wrzeszczyna i część Wielenia). Sadyba powiatu – Wieleń – została przedzielona granicą polsko-niemiecką. Polską część powiatu wieleńskiego przyłączono do powiatu czarnkowskiego w woj. poznańskim.
15. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu czarnkowskiego bez miejscowości na prawym brzegu Noteci (Biała, Bukowiec, Gajewo, Kuźnica Czarnkowska, Łomnica, Niekursko, Nowa Osada rolnicza, Radolin, Radolinek, Radosiew, Runowo, Rychlik, Sarcz, Ognisko, Smolarnia, Straduń, Teresin, Wrząca, Zofiowo). Sadyba powiatu – Czarnków – znalazła się po polskiej stronie granicy.
16. ↑ Inna używana imię: cieszyński zachodni.
17. ↑ → 1938; ► cieszyński
18. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego m.in. z miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Sadyba powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
19. ↑ Inna używana miano: dubnowski.
20. ↑ Inna używana miano: duniłowiczowski.
21. ↑ 21,0 21,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu nidzickiego m.in. z Działdowem, Lidzbarkiem i Płośnicą. Sadyba powiatu – Nidzica – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu nidzickiego utworzono powiat działdowski w woj. pomorskim.
22. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
23. ↑ Powiat frysztacki, będący w latach 1938-1939 częścią województwa śląskiego, w charakterze część Nasz wspomniany jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej właśnie trafienie (Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196), co przypadkiem być podyktowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną legalnie kwestią przebiegu granicy, pozbawienie innych źródeł potwierdzających inherencja całego powiatu ewentualnie jego części do Lokalny w 1945 roku. Sadyba powiatu – Frysztat – znalazła się doszczętnie po czechosłowackiej stronie granicy.
24. ↑ 24,0 24,1 24,2 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu gliwickiego z 3 gminami (Gierałtowice, Mikoleska, Przyszowice) i 3 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Gliwice – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Lechistan część powiatu gliwickiego została zintegrowana z powiatem rudzkim (Gierałtowice, Przyszowice) i tarnogórskim w woj. śląskim.
25. ↑ 25,0 25,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu kwidzyńskiego: 1) w wyniku postanowień traktatu wersalskiego – nielegalny obręb Wisły; 2) po plebiscycie na Powiślu (Bursztych, Janowo, Kramrowo, Nowe Lignowy, Pólko Małe). Osiedle powiatu – Kwidzyn – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu kwidzyńskiego utworzono powiat gniewski w woj. pomorskim.
26. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów powyżej rzeką Cygielką, które weszły w kompozycja Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
27. ↑ 27,0 27,1 27,2 W 1920 w roku Polsce znalazł się element powiatu górowskiego. Osiedle powiatu – Góra – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu górowskiego przyłączono do powiatów: leszczyńskiego (Jabłonna, Kaczkowo, Rojęczyn) i rawickiego (Trzebosz) w woj. poznańskim.
28. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Krynki i Kruszyniany. Sadyba powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945).
29. ↑ Powiat z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim; nie łudzić z powiatem grodziskim z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim.
30. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (wspólnota Wielkie Oczy – 8 gromad). Osiedle powiatu Jaworów znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatem lubaczowskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
31. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kartuskiego bez miejscowości: Czapielsk, Huta Dolna, Huta Górna, Jodłowno, Klonowo Dolne, Klonowo Górne, Kolbudy, Łapino, Majdany, Marszewo, Miłowo, Nowa Sioło Przywidzka, Ostróżki, Pomlewo, Pręgowo, Przywidz, Roztoka, Szklana Góra, Ząbrsko Dolne i Ząbrsko Górne, włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kartuzy – znalazła się po polskiej stronie granicy. Coraz w tym samym roku dokonano korekty granicy – Żukówko raz jeszcze znalazło się w Niemczech.
32. ↑ 32,0 32,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu namysłowskiego (Dalanów, Darnowiec, Drożki, Krzyżowniki, Obcisły Buczek, Proszów, Rychtal, Skoroszów, Stogniewice, Potężny Buczek, Zgorzelec). Osiedle powiatu – Namysłów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu namysłowskiego przyłączono do powiatu kępińskiego w woj. poznańskim.
33. ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu sycowskiego. Sadyba powiatu – Syców – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu sycowskiego przyłączono do powiatów: kępińskiego (Bałdowice, Bralin, Chojęcin, Domasłów, Gola, Głupia gęś Wielka, Miechów, Marcinki, Mnichowice, Nosale, Nowa Sioło Książęca, Pisarzowice, Słupia, Tabor Obcisły, Tabor Silny, Trębaczów, Turkowy, Zbyczyna), odolanowskiego (Bronisławka, Cieszyn, Chojnik, Czesławice, Dobrzec, Hetmanów, Janisławice, Jarnostaw, Jesiona, Kałkowskie, Kąty Śląskie, Kocina, Konradów, Kopalina, Kuźnica Kącka, Lipskie, Łachów, Mariak, Możdżanów, Pawłów, Piła, Sobki, Sośnie, Starża, Surmin, Szklarka Śląska, Żabnik) i ostrzeszowskiego (Mąkoszyce, Niwki Książęce, Rybin) w woj. poznańskim.
34. ↑ 34,0 34,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu kieżmarskiego z gminą Las jaworowy i częścią gminy Ździar. Osiedle powiatu – Kieżmark – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu kieżmarskiego przyłączono do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
35. ↑ → 1938; ► nowotarski
36. ↑ Inna ortografia: kossowski.
37. ↑ Inna używana miano: kamień-koszyrski.
38. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kościerskiego bez miejscowości: Blizny, Borowina, Murzynka Huta, Częstocin, Drzewina, Gromadzin, Kierzkowo, Olszanka, Pawłowo, Droga krzyżowa Górne, Droga cierniowa Dolne, Sucha Huta, Trzepowo włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kościerzyna – znalazła się po polskiej stronie granicy.
39. ↑ Powiat z siedzibą w Krośnie; nie łudzić z powiatem krośnieńskim z siedzibą w Krośnie Odrzańskim.
40. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w zestaw ZSRR) przyłączonych później do Nasz (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono również granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
41. ↑ 41,0 41,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu wschowskiego z miejscowościami: Brenno, Bukówiec Górny, Dominice, Gołanice, Grotniki, Jezierzyce Kościelne, Krzycko Małe, Krzycko Wielkie, Miastko, Niechłód, Potrzebowo, Przylesie, Radomyśl, Sądzia, Ujazdowo, Wijewo, Włoszakowice, Zaborówiec i Zbarzewo. Sadyba powiatu – Wschowa – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu wschowskiego przyłączono do powiatu leszczyńskiego w woj. poznańskim.
42. ↑ 42,0 42,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu ostródzkiego z 3 gminami (Groszki, Lubstynek i Napromek). Sadyba powiatu – Ostróda – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu ostródzkiego przyłączono do powiatu lubawskiego w woj. pomorskim.
43. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu lublinieckiego bez populacja: Bzinica Nowa, Bzinica Stara, Zawężona, Dzielna, Główczyce, Główczyce, Gwoździany, Jeżowa, Klekotna, Szereg ludzi, Koszwice, Ligota Dobrodzieńska, Łagiewniki Małe, Makowczyce, Molna, Myślina, Panoszów, Pludry, Rzędowice, Sieraków, Szemrowice, Skrzydłowice, Turza, Warłów, Wędzina, Zborowskie i Zwóz zaś miasta Dobrodzień. Sadyba powiatu – Lubliniec – znalazła się po polskiej stronie granicy.
44. ↑ 44,0 44,1 44,2 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu międzyrzeckiego na prawym brzegu Obry. Sadyba powiatu – Międzyrzecz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu międzyrzeckiego przyłączono do powiatu międzychodzkiego (Dormowo, Głażewo, Lewice, Łowyń, Silna, Stoki, Świechocin, Wrony) i nowotomyskiego (Chojniki, Chrośnica, Grubsko, Jabłonka Stara, Jastrzębsko Stare, Lewiczynek, Lubień, Łęczno, Łomnica, Miedzichowo, Nądnia, Nowa Silna, Nowa Osada rolnicza Zbąska, Nowe Czeskie, Nowe Jastrzębsko, Nietradycyjny Podworzec, Pąchy, Perzyny, Prądówka, Przychodzko, Przyprostynia, Stare Czeskie, Pryncypał Hacjenda, Stefanowo, Strzyżewo, Szklarka Trzcielska, Toczeń, Zachodzko, Zakrzewko, Kłoda pod nogi, Zbąszyń) w woj. poznańskim.
45. ↑ Inna używana miano: mińsko-mazowiecki.
46. ↑ Inna używana miano: mołodecki.
47. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – część gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Osiedle powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim (oddział północna) w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
48. ↑ 48,0 48,1 W 1924 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem gminy Lipnica Wielka. Sadyba powiatu – Namiestów – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu namiestowskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
49. ↑ 49,0 49,1 49,2 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem Bobrowa (część zachodniego stoku góry Krywań) i Półgóry (płomienny wyniesienie Mędralowej/Jałowca Małego). Przyłączono ją godnie do powiatów nowotarskiego i żywieckiego w woj. krakowskim.
50. ↑ → 1938; ► nowotarski / ► żywiecki
51. ↑ 51,0 51,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu starolubowelskiego z fragmentami Legnawy, Małego Lipnika, Małego Sulina, Zakonnica ponad Popradem i Stariny leżącymi ponad Popradem. Przyłączono ją do powiatu nowosądeckiego w woj. krakowskim.
52. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego wtedy fragmentu doliny Popradu obwód Żegiestowa, kto wszedł w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
53. ↑ 53,0 53,1 W 1938 roku przyłączono do Nasz część powiatu starowiejskiego z Leśnicą natomiast fragmentami Lechnicy i Szwabów Niżnich. Włączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
54. ↑ 54,0 54,1 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego z wsiami Głodówka i Sucha Góra (w latach 1924-1938 należącymi do Czechosłowacji) natomiast fragmentem gminy Trzciana najbliższy z Lipnicą Wielką. Przyłączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
55. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Spiskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
56. ↑ Inna używana miano: pilzneński.
57. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w zawartość ZSRR) takich podczas gdy Medyka (przyłączona apiać do Krajowy w 1948 roku) i Niżankowice. Sadyba powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy.
58. ↑ 58,0 58,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu raciborskiego z 19 gminami (Adamowice, Bełsznica, Bluszczów, Bogunice, Brzezie, Buków, Gorzyce, Gorzyczki, Głaz, Kobyla, Kornowacz, Ligota Tworkowska, Lubomia, Nieboczowy, Pogrzebień, Raszczyce, Poroże, Syrynia, Uchylsko) i 19 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Racibórz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Rzeczpospolita polska część powiatu raciborskiego została zintegrowana z powiatem rybnickim w woj. śląskim.
59. ↑ Inna używana miano: rawsko-mazowiecki.
60. ↑ Inna używana imię: rawsko-ruski.
61. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu rawskiego z woj. lwowskiego, które włączono do: 1) powiatu tomaszowskiego: a) gród Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160) a do 2) powiatu lubaczowskiego w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945): Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska).
62. ↑ → dębicki
63. ↑ 63,0 63,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu zabrskiego z 9 gminami (Bielszowice, Bujaków, Chudów, Kończyce, Makoszowy, Paniowy, Paniówki, Pawłów, Ruda) i 3 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Zabrze (Hindenburg) – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu zabrskiego utworzono powiat rudzki w woj. śląskim.
64. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu rybnickiego bez pospólstwo i obszarów dworskich: Bargłówka, Dolna Osiedle wiejskie, Górki, Jankowice Rudzkie, Osada Renerowska, Kuźnia Nieborowska, Nieborowice, Pilchowice, Ruda Kozielska, Purpurowy, Stanica, Stodoły tudzież Wielopole Pilchowickie. Osiedle powiatu – Rybnik – znalazła się po polskiej stronie granicy.
65. ↑ 65,0 65,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu złotowskiego m.in. z Kamieniem, Sępólnem, Sypniewem i Więcborkiem. Osiedle powiatu – Złotów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu złotowskiego utworzono powiat sępoleński w woj. pomorskim.
66. ↑ W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu snińskiego z fragmentem Osadnego do góry źródła Udawy (z fragmentem linii kolejowej Prekursorski Łupków – Cisna). Przyłączono ją do powiatu leskiego w woj. lwowskim.
67. ↑ → 1938; ► leski
68. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie fragmenty powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) gród Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160)
69. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego bez Odelska, kto wszedł w składniki ZSRR. Sadyba powiatu – Sokółka – pozostała po polskiej stronie granicy.
70. ↑ 70,0 70,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu starowiejskiego (Afroamerykanka Góra, Dursztyn, Falsztyn, Frydman, Jurgów, Kacwin, Krempachy, Łapszanka, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Nowa Biała, Rzepiska, Trybsz). Sadyba powiatu – Stara Osada rolnicza Spiska – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu starowiejskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
71. ↑ 71,0 71,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego (Bukowina, Chyżne, Głodówka, Harkabuz, Jabłonka, Lipnica Mała, Orawka, Awanturnik, Podsarnie, Podszkle, Podwilk, Sucha Góra, Zubrzyca Dolna, Zubrzyca Górna i część gminy Lipnica Wielka). Sadyba powiatu – Trzciana – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu trzciańskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
72. ↑ → 1938; ► nowosądecki
73. ↑ → 1938; ► nowotarski
74. ↑ Inna używana miano: strzeliński.
75. ↑ Powiat z siedzibą w Środzie Wielkopolskiej; nie bałamucić z powiatem średzkim z siedzibą w Środzie Śląskiej.
76. ↑ 76,0 76,1 W 1922 roku Polsce znalazła się część należącego przedtem do Fryc powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Odkrywczy). Zasadnicza część Bytomia znalazła się po zachodniej stronie granicy, w Niemczech. Polską część powiatu miejskiego Bytom przyłączono do powiatu świętochłowickiego w woj. śląskim.
77. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu tarnogórskiego bez chamstwo: Górniki, Grzybowice, Laryszów, Miedary, Mikulczyce, Ptakowice, Stolarzowice, Wieszowa, Wilkowice tudzież Zbrosławice. Sadyba powiatu – Tarnowskie Góry – znalazła się po polskiej stronie granicy.
78. ↑ Powiat z siedzibą w Tomaszowie Lubelskim; nie łudzić z powiatem tomaszowskim z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim.
79. ↑ Powiat z siedzibą w Trzcianie (Republika słowacji); nie zwodzić z powiatem trzcianeckim z siedzibą w Trzciance.
80. ↑ → 1938; ► nowotarski
81. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego: wspólnota Tarnawa Niżna i część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Osiedle powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w zestaw powiatu ustrzyckiego.
82. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wejherowskiego bez miejscowości Brzyno, Okalice i Prusewo, które dalszy w granicach Helmut natomiast Sopotu, włączonego do Wolnego Miasta Gdańska. Sadyba powiatu – Wejherowo – znalazła się po polskiej stronie granicy.
83. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wolsztyńskiego bez miejscowości: Babimost, Bagnisko, Ciosaniec, Chwalim, Droniki, Kaliska, Kargowa, Kuligowo, Łupice, Nowe Kramsko, Pionierski Jaromierz, Obra Dolna, Podmokle Małe, Podmokle Wielkie, Rudno, Spokojna, Stare Kramsko, Prezes Jaromierz, Szreniawa, Śmieszkowo, Świętno, Tatarki, Wilcze i Wojnowo. Sadyba powiatu – Wolsztyn – znalazła się po polskiej stronie granicy.
84. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Łuka i Jałówka. Osiedle powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatem białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów trzeba do powiatu hajnowskiego.
85. ↑ Inna ortografia: wysoko-mazowiecki.
86. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej (Jałowca Małego), jaki wszedł w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
87. ↑ Inna używana imię: Bielsko Śląskie.
88. ↑ 88,0 88,1 88,2 88,3 Niedostatek źródeł potwierdzających trwanie powiatu od 1945 roku.

Zobacz też

• Powiat
• Powiaty w Polsce
• Powiaty w Polsce od 1945
• Powiaty i gminy o identycznych nazwach
• Byłe powiaty polskie
• Podział porządkowy II RP

Źródła

• Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 64, poz. 385 – Regulacja z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu b. dzielnicy pruskiej.

• Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 65, poz. 395 – Rozporządzenie tymczasowa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji.

• Dz. U. z 1920 r. Nr 117, poz. 768 – Uregulowanie z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem i na wchodzących w kompozycja Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy.

• Dz. U. z 1921 r. Nr 16, poz. 93 – Przepis z dnia 4 lutego 1921 r. o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach, przyłączonych do obszaru Rzeczypospolitej na podstawie umowy o preliminaryjnym pokoju i rozejmie podpisanej w Rydze dnia 12 października 1920 r.

• Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 – Akt prawny z dnia 6 kwietnia 1922 r. o objęciu władzy państwowej ponad Ziemią Wileńską.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2 – Zarządzenie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju władz administracyjnych i samorządowych na obszarze Województwa Śląskiego.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 3 – Postanowienie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16 – Zarządzenie z dnia 6 lipca 1922 r. w przedmiocie utworzenia samodzielnej gminy wiejskiej Nowego Bytomia.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43 – Suplement do rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1922 r. (Dz. Ust. Śl. Nr 1, poz. 3), w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego, obejmujący zestaw danych chamstwo miejskich i wiejskich, obszarów dworskich, zaś w zastępstwie wyjętych z powiatów.

• Dz. U. z 1922 r. Nr 56, poz. 504 – Dekret Rady Ministrów z dnia 11 lipca 1922 r. w sprawie zniesienia powiatu białowieskiego tudzież rozciągnięcia na gminy białowieską, masiewską i suchopolską mocy obowiązującej przepisów o samorządzie powiatowym.

• M.P. z 1922 r. Nr 282, poz. 204 – Ogłoszenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 listopada 1922 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej Starostwa z Cieszanowa do Lubaczowa zaś o zmianie nazwy powiatu ciesznowskiego

• Dz. U. z 1923 r. Nr 116, poz. 1051 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1922 r. o utworzeniu powiatu stolińskiego a włączeniu lud dobrosławskiej i pohostskiej do powiatu pińskiego.

• Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 991 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o utworzeniu powiatu makowskiego.

• Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 992 – Dekret Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o zniesieniu powiatu podgórskiego.

• Dz. U. Śl. z 1924 r. Nr 5, poz. 20 – Przepis z dnia 15 lutego 1924 r. w przedmiocie zniesienia powiatu Rudzkiego.

• Dz. U. z 1924 r. Nr 68, poz. 655 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1924 r. w sprawie podziału powiatu rówieńskiego na duet jednostki administracyjne i kreowania powiatu kostopolskiego a regulacji granic powiatów: rówieńskiego, dubnowskiego, łuckiego, ostrogskiego, krzemienieckiego i horochowskiego.

• Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1044 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego.

• Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1052 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1924 r. o zniesieniu powiatu sejneńskiego.

• Dz. U. z 1925 r. Nr 63, poz. 441 – Dekret Rady Ministrów z dnia 27 maja 1925 r. o zniesieniu powiatu Spisko-Orawskiego.

• Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.

• M.P. z 1925 r. Nr 160, poz. 717 – Ogłoszenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1925 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej starostwa z Husiatyna do Kopyczyniec

• Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29 – Akt prawny z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego.

• Dz. U. z 1926 r. Nr 26, poz. 158 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. w sprawie niektórych zmian rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.

• Dz. U. z 1926 r. Nr 117, poz. 678 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 października 1926 r. w sprawie utworzenia powiatu morskiego w Gdyni.

• Dz. U. z 1926 r. Nr 128, poz. 760 – Dekret Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1926 r. w sprawie oznaczenia granic powiatu morskiego.

• Dz. U. z 1927 r. Nr 8, poz. 62 – Dekret Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1927 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. o niektórych zmianach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. w przedmiocie zmiany granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.

• Dz. U. z 1927 r. Nr 17, poz. 130 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1927 r. o zniesieniu powiatu witkowskiego w województwie poznańskiem.

• Dz. U. z 1927 r. Nr 72, poz. 647 – Dekret Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.

• Dz. U. z 1928 r. Nr 25, poz. 221 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 lutego 1928 r. w sprawie zmiany art. 1 rozporządzenia z dnia 30 października 1926 r. o utworzeniu powiatu morskiego w Gdyni.

• Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 426 – Dekret Rady Ministrów z dnia 19 marca 1928 r. w sprawie powiatów miejskich.

• Dz. U. z 1928 r. Nr 125, poz. 727 – Dekret Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1926 r. o podziale powiatu będzińskiego i utworzeniu nowego powiatu zawierciańskiego z siedzibą władz powiatowych w Zawierciu.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 4, poz. 35 – Dekret Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1929 r. o wyłączeniu gminy miejskiej Gdynia z powiatu morskiego i utworzeniu z niej odrębnego powiatu miejskiego.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190 – Dekret Rady Ministrów z dnia 16 marca 1929 r. o zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego w województwie stanisławowskiem.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 33, poz. 307 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o utworzeniu powiatu szczuczyńskiego w województwie nowogródzkiem.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 35, poz. 318 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.

• Dz. U. z 1930 r. Nr 82, poz. 649 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. o zmianie granic województw poleskiego i wołyńskiego.

• Dz. U. z 1931 r. Nr 26, poz. 155 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 12 marca 1931 r. o utworzeniu powiatu grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego.

• Dz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238 – Prawo z dnia 20 marca 1931 r. o wyłączeniu powiatu turczańskiego z województwa stanisławowskiego.

• Dz. U. z 1931 r. Nr 111, poz. 868 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa krakowskiego.

• M.P. z 1931 r. Nr 51, poz. 86 – Ostrzeżenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 1931 r. w sprawie zmiany nazwy gminy Lisko w powiecie liskim, województwie lwowskiem

• Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 18 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu kolneńskiego w województwie białostockiem.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 19 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego a zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 33 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu konstantynowskiego w województwie lubelskiem.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 34 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu słupeckiego w województwie łódzkiem.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 35 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia a zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa poznańskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 36 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia zaś zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa lwowskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa stanisławowskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 30, poz. 315 – Ostrzeżenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1932 r. o sprostowaniu błędów w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 41, poz. 408 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1932 r. w sprawie powiatów miejskich.

• Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13, poz. 24 – Przepis z dnia 16 maja 1934 roku w sprawie włączenia chamstwo Chorzów i Nowe Hajduki do miasta Królewskiej Huty tudzież zmiany nazwy tega miasta na Chorzów.

• Dz. U. z 1935 r. Nr 47, poz. 319 – Przepis z dnia 8 lipca 1935 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu.

• Dz. U. z 1937 r. Nr 18, poz. 119 – Dekret Rady Ministrów z dnia 8 marca 1937 r. o zniesieniu powiatu ropczyckiego i utworzeniu powiatu dębickiego w województwie krakowskim.

• Dz. U. z 1937 r. Nr 46, poz. 350 – Rozporządzenie z dnia 12 czerwca 1937 r. o zmianie granic województw: poznańskiego, pomorskiego, warszawskiego i łódzkiego.

• Dz. U. z 1938 r. Nr 19, poz. 154 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów inowrocławskiego i mogielińskiego w województwie poznańskim.

• Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 – Prawo z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego.

• Dz. U. Śl. z 1938 r. Nr 18, poz. 35 – Prawo z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego.

• Dz. U. z 1938 r. Nr 87, poz. 585 – Nakaz Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 listopada 1938 r. o zjednoczeniu z Rzecząpospolitą Polską ziem odzyskanych w listopadzie 1938 r. i o rozciągnięciu na te ziemie mocy obowiązującej niektórych aktów ustawodawczych.

• Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Morawskośląskim) z protokółami dodatkowymi – Mistek, 23 listopada i 9 grudnia 1938 roku.

• Protokół delimitacyjny granicy państwowej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Słowackim) z protokółami dodatkowymi – Zakopane, 30 listopada 1938 roku.

• Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6 – Prawo z dnia 31 stycznia 1939 roku o podziale administracyjnym ziem odzyskanych we Frydeckiem i w Czadeckiem tudzież o zmianie granic niektórych tłum powiatów cieszyńskiego i frysztackiego.

• Dz. U. z 1939 r. Nr 14, poz. 82 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1939 r. o zmianie granic powiatu garwolińskiego w województwie warszawskim.

• Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6, poz. 15 – Uregulowanie z dnia 7 marca 1939 roku o zniesieniu powiatu świętochłowickiego i o zmianie granic powiatów katowickiego, pszczyńskiego i tarnogórskiego.

• Dz. U. z 1939 r. Nr 22, poz. 136 – Rozporządzenie z dnia 15 marca 1939 r. o dalszym zjednoczeniu ziem odzyskanych z Rzecząpospolitą Polską.

• Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszowskiego w województwie lubelskim.

• Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 168 – Zlecenie z dnia 7 lipca 1945 r. o utworzeniu województwa rzeszowskiego.

• Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196 – Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących do chwili obecnej rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.

• Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 159 – Układ między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

• Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 160 – Deklaracja Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
od 3 października 1990

Rozciągłość
467 km

Ilość przejść granicznych
brak

Od 3 października 1990 roku, jak to nastąpiło zespolenie Szkop, jednym z siedmiu państw graniczących z Polską jest również Rzeczpospolita Federalna Niemiaszek. Zanim tą datą Lechistan graniczyła z Niemiecką Republiką Demokratyczną, a ogrodzenie miała jednakowy tok. Ogrodzenie między Polską a Niemcami nazywana jest często granicą na Odrze i Nysie.

Granica została ukształtowana po II wojnie światowej w wyniku decyzji alianckich na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej. Stanowi zachodnią pogranicze Nasz i wschodnią Niemiec.

Spis treści

• 1 Bieg granicy
• 2 Kształtowanie się granicy
• 3 żywopłot między Polską a NRD
  • 3.1 Korekty granicy
    • 3.1.1 1945
    • 3.1.2 1949
    • 3.1.3 1951
    • 3.1.4 1989
• 4 Bariera polsko-niemiecka w okresie międzywojennym
• 5 Przypisy

//

Bieg granicy

Początek granicy - trójstyk granic Lokalny, Pepiczek i Niemiec

W południowym swoim odcinku bariera zaczyna się u trójstyku - zbiegu granic trzech państw (Własny, Szkop i Pepiczek) na środek dnia od Porajowa, później przebiega obok Nysy Łużyckiej pozostawiając po polskiej stronie tzw. “sakwa żytawski” (nazwany ponadto “turoszowskim”) i dzieląc parę nadrzecznych miejscowości, takie gdy: Żytawa/Porajów-Sieniawka, Görlitz/Zgorzelec, Bad Muskau/Łęknica i Guben/Gubin. Kilkanaście kilometrów na północ od Gubina Nysa Łużycka wpada do Odry i od tego miejsca bariera biegnie w dół jej nurtem przez następne ok. 200 km - do okolic miasta Gryfino (od Widuchowej, dokąd Odra rozdziela się i tworzy rozlewiska - żywopłot biegnie Odrą Zachodnią). Na odcinku odrzańskim żywopłot dzieli na część niemiecką i polską miasta Frankfurt powyżej Odrą/Słubice.

Granica powyżej rzeką Nysą, kraj po stronie niemieckiej

Od Gryfina bariera na Odrze i Nysie omija Szczecin od zachodu opuszczając rzekę Odrę i biegnąc w przyszłości na północ zachodnią częścią dolin nadodrzańskich w okolicach polskich miejscowości Rosówek, Kołbaskowo, Barnisław, Bobolin, Lubieszyn, Buk, Gówno, Myślibórz Potężny aż do leżącego ponad Zalewem Szczecińskim Nowego Warpna, by później przeciąć część wyspy Uznam na zachód od Świny pozostawiając po stronie polskiej gród Świnoujście. W tym miejscu polsko-niemiecka bariera lądowa kończy się w Bałtyku.

Kształtowanie się granicy

Wielka trójka arbitralnie ustanawiając w Jałcie powojenny rozbiór Europy (w Poczdamie nastąpiły przed chwilą pewne korekty i uzupełnienia postanowień jałtańskich) przychyliła się do żądań Stalina utrzymania przez ZSRR jego zdobyczy terytorialnych powziętych kosztem Własny w wyniku ataku z 17 września 1939 doprecyzowanych 28 września 1939 w porozumieniu z Niemcami zwanym drugim paktem Ribbentrop-Mołotow. W ich wyniku zagarnięta w 1939 Zachodnia Ukraina ze Lwowem i Stanisławowem, Zachodnia Białoruś z Brześciem powyżej Bugiem, Baranowiczami i Grodnem zaś Wileńszczyzna pozostała w rękach ZSRR, a granicę pośrodku Polską a ZSRR ustanowiono na zaproponowanej ćwierć wieku przedtem linii demarkacyjnej rozdziału wojsk sowieckich i polskich w 1920 zwanej linią Curzona. W charakterze odmiana “rekompensaty” zdecydowano uhonorować Polsce terytoria leżące przedtem II wojną światową w granicach Fryc, tzn. część Prus Wschodnich - Warmię i Mazury (Olsztyn i Elbląg) zaś Pomorze – ze Szczecinem i Gdańskiem na północy, ziemię lubuską i Śląsk – Górny i Niższy z Gliwicami, Opolem i Wrocławiem. Plan owszem ustanowionej granicy opierała się m.in. na dążeniu do maksymalnego skrócenia linii granicznej polsko-niemieckiej. Operand ów był często później przedstawiany na porównanie do przebiegu granic Własny sprzed 1939 roku, gdy Rajch “obejmowały” Polskę z właściwie trzech stron i zdolne były poprzedzić wstępem swe wojska we wrześniu 1939 ze wszystkich tych kierunków. Tok nowej granicy nie był do końca stricte prawnie nabyty, wyjątkowo na odcinku północnym: Szczecin jak całokształt (bez podziału między Rfn a Polskę) został przyznany Polsce nie wcześniej po konferencji poczdamskiej, odpad lądu na wyspie Uznam z ujęciem wody pitnej na rzecz Świnoujścia Kraj nad wisłą uzyskała od NRD latem 1951, a ostatnie rokowania graniczne w obrębie Frankfurtu ponad Odrą dokonane zostały we wrześniu 1951.

Przesunięcie granic Krajowy w wyniku II wojny światowej; ogrodzenie na Odrze i Nysie zaznaczona na zielono

Decyzja wielkiej trójki skutkowała dodatkowo tym, iż Polacy zamieszkali na Kresach Wschodnich musieli – chcąc żyć w państwie polskim – pozostawić swoje ziemie i przekazać się pospołu ze wszystkim, co im się udało odrzeć z ze sobą, na zachód. Równocześnie zamieszkali na terytoriach przyznanych Polsce ludzie niemieccy zmuszeni zostali do wyprowadzki na zachód, niezależnie od granicę na Odrze i Nysie; sprawa sądowa ów odbywał się często bez zachowania dostatecznych standardów i w niemieckiej nomenklaturze znany jako jest Vertreibung (”wypędzeniem”).

Jednocześnie z operacją przemieszczania Niemców w kretyn Niemiaszek i Polaków z Kresów do nowych województw zachodnich i północnych (nazywanych w polskiej powojennej propagandzie “Ziemiami Odzyskanymi”) przeprowadzane były operacje przymusowego rozpraszania na Ziemiach Zachodnich mieszkającej w Bieszczadach i wschodniej Małopolsce ludności ukraińskiej i łemkowskiej w ramach Akcji “Wisła”.

Pierwszym formalnym potwierdzeniem międzypaństwowym ustalającym bieg granicy na Odrze i Nysie był oprawa zgorzelecki z 6 lipca 1950 mieszczący się między PRL i NRD. Dalsze zabiegi o autorytet międzynarodowe tej granicy napotykały na liczne opory zarówno w samych Niemczech, których straty terytorialne w wyniku wywołanej i przegranej II wojny światowej były - przy zaistnienia tej granicy - znaczne, kiedy i w niektórych innych krajach zachodnich, które w okresie zimnej wojny stosowały różne taktyczne zagrania używając jak karty przetargowej m.in. sprawę uznania granicy na Odrze i Nysie. Zupełnie do ratyfikacji układu granicznego między Polską a Niemcami doszło wówczas plus minus pół wieku po zakończeniu wojny, para lata po upadku muru berlińskiego i rok kalendarzowy po zjednoczeniu Fryc, na przestrzeni posiedzenia Bundestagu 16 grudnia 1991. Wola niemieckiego parlamentu uprawomocniła się i weszła w żywot miech później - 16 stycznia 1992.

Bariera pośrodku Polską a NRD

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 NRD

Okres istnienia
1949-1990

Długość
456 km

Granica Nasz i Niemieckiej Republiki Demokratycznej istniała od 1949 roku do zjednoczenia Szkop, tj. do 3 października 1990 roku.

Korekty granicy

1945

Granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach nielogiczny bieg. Wskutek tego coraz w 1945 dokonano szeregu korekt.

Pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie. Ostatni na obiekt okolica niemieckiej w zamian za łajno i Buk. Polsce przyznano oraz w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo i drogę Stobno – Kołbaskowo.

1949

Cztery lata później dokonano regulacji granicy na wysokości skrzyżowania i wartościowy Linki – Neu Lienken – Buk.

Mapa okolic Jeziora Nowowarpieńskiego z zaznaczonymi Rieth i Altwarp

1951

Po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku gród Świnoujście straciło dojazd do wody pitnej, w związku z tym przez szóstka lat sprowadzano wodę spoza granicy. Sytuację zmieniła nie wcześniej redakcja granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, gdy to włączono do Krajowy przestrzeń o powierzchni dookoła 76,5 ha jak jeden mąż ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w przestrzeń niemczyzna swoisty cypel. W zamian Niemcom przyznano analogiczny przestrzeń w okolicach Gryfina.

1989

W dniu 21 maja 1989 roku, po trwającym kwartet lata konflikcie, dokonano rozgraniczenia wód terytorialnych pośrodku Polską a NRD.

Ogrodzenie polsko-niemiecka w okresie międzywojennym

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
1919-1939

Długość
1912 km

Ta agenda jest zalążkiem. Jeżeli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

1. ↑ Obcisły Rocznik Typowy Krajowy 2007
2. ↑ na mocy układu z Schengen, 21 grudnia 2007 wszystkie dotychczasowe przejścia graniczne między Polską a Niemcami (27 drogowych, 8 kolejowych zaś 5 Rzecznych) zostały zlikwidowane
3. ↑ bieg linii granicznej pośrodku Polską a Niemcami na wodach Bałtyku prawnie nabyty został nie prędzej 22 maja 1989 w drodze osobnej “Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej”
4. ↑ wypada tu ometkować, iż nauka zawodu ów określa w piśmiennictwie niemieckim wszystkie trzy rodzaje przemieszczeń ludności niemieckiej z tych terytoriów, tzn. ewakuację (np. przymusową ewakuację “Festung Breslau” – zarządzoną 19 stycznia 1945 przez gauleitera Śląska Karla Hankego), ucieczkę ludności niemieckiej poprzednio nacierającymi wojskami tudzież wysiedlenia po zakończeniu wojny
5. ↑ inskrypcja “Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiaszek o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy”
6. ↑ 6,0 6,1 w latach 1945-1949 tereny późniejszej Niemieckiej Republiki Demokratycznej były radziecką strefą okupacyjną terenów byłej III Rzeszy; państwo NRD utworzono 7 października 1949
7. ↑ Granice i powierzchnia Polski
8. ↑ zobacz
9. ↑ Terytorium II Rzeczpospolitej

p • d • e
Granice Polski

 
z Rosją

z Niemcami

z Litwą

z Białorusią

z Ukrainą

z Czechami
ze Słowacją

Historyczne: z Łotwą (1919-1939) • z Rumunią (1918-1939) • z Węgrami (1939) • z Czechosłowacją (1918-1939, 1945-1992) • ze Związkiem Radzieckim (1921-1939, 1945-1991)

Celem sprawności fizycznej jest pozytywne tężyzna fizyczna fizyczne, które warunkuje niskie ryzykowny krok wystąpienia problemów zdrowotnych. Osiągnięcia natomiast mają na celu sztuka angażowania się w codzienne zadania z adekwatną energią a satysfakcjonujące związek w wybranych sportach

Według autorów biegłość fizyczna obejmuje: funcje krążeniowo-oddechowe, względną szczupłość ciała, siłę mięśniową, niezmienność i gibkość.

H-RF odnosi się do tych komponentów sprawności, które są efektem korzystnego i niekorzystnego wpływu zwykłej aktywności fizycznej i które mają podobieństwo z poziomem stanu zdrowia.

Komponenty te są określone:

• zdolnością do podejmowania codziennej aktywności z wigorem i żwawo,
• takim stanem gildia i zdolności, kto wskazuje na niskie ryzykowny krok przedwczesnego rozwoju chorób i osłabienia sił w wyniku małej aktywności.

Określenie sprawności w ramach koncepcji H-RF obejmuje następujące komponenty:

1. Biegłość morfologiczna

• BMI (Body Mass Index),
• dystrybucja tłuszczu,
• mineralna gęstość kości

2. Biegłość mięśniowo-szkieletowa

• siła i niezmienność mięśni ramion, nóg i tułowia,
• gibkość

3. Biegłość motoryczna

• kontrola postawy ciała w charakterze oszustwo równowagi, koordynacji, kontroli psychicznej i szybkości neuromięśniowej

4. Biegłość krążeniowo-oddechowa

• submaksymalna artyzm wysiłkowa i wytrzymałość,
• system dostarczania tlenu,
• resynteza ATP,
• procesy termoregulacyjne,
• VO2max (perfekcyjny minutowy pobór tlenu)

5. Biegłość przemian metabolicznych

• działanie hormonów (np. insulina),
• gospodarka węglowodanowa (posoka, tkanki),
• metabolizm lipidowy

Z uwagi na pozbawienie dyspozycja dokładnego przetłumaczenia z języka angielskiego terminu Health-Realted Fitness, zdecydowano pozostawić go w formie niezmienionej.

Przypisy

1. ↑ Howley E. T., Franks B. D. (1997): Health Fitness Instructors. Handbook. Champaign, Ill.: Human Kinetics.
2. ↑ 2. Bouchard C., Shephard R. J. (1994): Physical activity, fitness and health: the krój and key concepts. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 77-88.
3. ↑ 3. Skinner J. S., Oja P. (1994): Laboratory and field tests for assessing health-related fitness. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 160-179.
4. ↑ Osiński W. (2003): Antropomotoryka. Podręczniki, 49, Poznań, AWF.

Zobacz też

Kultura fizyczna

Sport

Zdrowie

Linki zewnętrzne

• Mistewicz, E.: Dziesięć przykazań świadomego tworzenia image’u. Manager Magazin. kawał 5 (40) maj 2008 .